Jeżeli ktoś pomyślał, że zamieszczę tutaj poradnik sieciowego jumania, to oznacza, że zaszło zabawne percepcyjne nieporozumienie - jeżeli nie wiesz jak jumać, to znaczy, że przez ostatnie 5 lat mieszkałeś w buszu. Albo jesteś uczciwy. Dzisiaj zatem, korzystając z przerwy w jumaniu filmów, chciałem krótko opędzić temat jumania książek. Chyba przesadziłem z użyciem tego słowa w jednym akapicie.

Mam tak (o czym kilka razy wspominałem), że nie jestem w stanie powstrzymać kompulsywnego kupowania książek. W wyniku czego leżą one u mnie wszędzie. Regał na całą ścianę w sypialni w 3/4 zastawiony książkami (reszta to wieża, prywatne papiery i półka z alkoholami świata). Pół ściany w drugim pokoju - regał zastawiony książkami (na półkach) i filmami DVD (na górze). Parapet do wysokości pół metra zastawiony nowościami z ostatniego okresu, czekającymi na oexlibrisowanie i wprowadzenie do bazy bibliotecznej. Ba, ja nawet w pracy mam jakąś małą kolekcję.

Dodajmy do tego 6 albo 7 różnej wielkości kartonów spiętrzonych dokoła szafki na telwizor, mini-biblioteczkę w ubikacji i kilku pozycji na szafce w przedpokoju, a otrzymamy obraz upadku, rozkładu i degrengolady. W sumie mam jakieś półtora tysiąca książek plus wszystkie roczniki Fantastyki do roku bodajże 2003 albo 2004, kilka roczników Science Fiction i około setki komiksów. Wysypuje mi się papier zewsząd a myśl o oczekującej mnie przeprowadzce powoduje ataki paniki i wbija w poczucie beznadziei. Dlatego jakiś czas temu postanowiłem uderzyć w serce problemu i zacząłem jumać książki z netu. Wszystko byłoby dobrze gdyby nie jedna przykra okoliczność.

Książki w formie dokumentów wordowych mają mnóstwo zalet i jedną wadę. Wrzucam je sobie na palma i czytam kiedy chcę i gdzie chcę. Nie przeszkadza mi ujebane oświetlenie w autobusie, konieczność trzymania się jedną ręką rurki, tłok w komunikacji czy brak powierzchni magazynowej w kieszeniach bojówek. Skończyły się post-cegłowe omdlenia dłoni i syndrom napięcia nadgarstka. Nie muszę już wyklinać geniuszy z wydawnictw, którzy raczą mnie takimi cegłami jak nowe wydania Hyperiona, Diuny, Diamentowego Wieku, że o potworności Lodu nie wspomnę. Wygoda, wygoda i jeszcze raz wygoda. Na dodatek książka taka leży sobie gdzieś na dysku, nie zabiera miejsca, nie powiększa chaosu panującego w moim mieszkaniu i ogólnie jest bardzo fajnie. Poza jednym drobiazgiem.

O ile nie mam dylematów moralnych związanych z oglądaniem nie do końca legalnych kopii filmów czy słuchaniem kradzionych empetrójek, to okradanie pisarzy powoduje u mnie moralne zaniepokojenie, by nie rzec panikę. Efekt jest taki, że najpierw biorę sobie książkę z netu, czytam ją wygodnie w drodze do i z pracy, cieszę się, że nie zawaliłem kolejnych centymetrów sześciennych następnym tomiszczem a potem, podczas wizyty w księgarni, kupuję te zajumane książki, targam je do domu, stawiam w parapetowej poczekalni i zaczynam się zastanawiać, czy pojebało mnie już w łonie matki, czy dopiero na studiach. Powodów tego zachowania jest kilka. Najważniejszym jest świadomość tego, jak pisanie jest trudne i jak bardzo kiepsko za nie w Polsce płacą. Wróć, najważniejszy powód jest inny - często zdarza mi się naszych pisarzy widywać osobiście. Czy to przy okazji konwentu, czy to podczas ich spotkań w Paradoxie. Ba, niektórzy nawet mówią do mnie 'cześć'. Oczywiście wykorzystuję takie sytuacje i w ramach podziękowania za szczególnie udany fragment prozą, piątkę przybiję, pochwalę czy postawie piwo. No i teraz pomyślcie - jaki wynik w skali świńskości bym osiągnął gdybym z jednej strony zajebał z netu książkę autora X, a potem na Nordconie stawiał mu piwo albo bez mrugnięcia okiem gadał z nim o tym, jak bardzo mi się podobała książka A albo zbiór opowiadań B. Dopóki polskie grupy skanerzystów piraciły książki zagraniczne, ów dylemat był mniejszy a czasami nawet skutkował nieplanowanym zakupem gdy w desperacji zaczynałem czytać coś, czego w księgarni nie tknąłbym kijem, a w trakcie lektury okazywało się całkiem przyjemnym kawałkiem. Teraz, gdy zaczęto złośliwie piracić polskie książki, jestem w dupie. Bo z jednej strony cenię sobie wygodę formatów elektronicznych a z drugiej wiem, że akurat w tym przypadku, moje postępowanie byłoby niefajne[1]. I stąd na przykład moja akcja z Lodem - dostałem od jednego z czytelników worda a dzień później podreptałem do księgarni i kupiłem cegłę, której czytać się nie da ale za to ładnie wygląda na półce obok pozostałych książek Jacka.

I dlatego ciekawi mnie jedna rzecz - dlaczego nie mogę w łatwy sposób kupić sobie legalnego e-booka[2]? Koszt wyprodukowania książki w formacie cyfrowym jest pomijalny i jednostkowy. Nie wiem ile w naszej republice bananowej pisarz zarabia na jednym sprzedanym egzemplarzu wydania papierowego, dlatego strzelę sobie, być może bardzo niecelnie - niech sobie książka w formacie wordowym kosztuje dyszkę. Którą to dyszką się jakoś literat z wydawcą podzieli. A jeżeli po przeczytaniu książki na palmie zapragnę ją mieć w formie drukowanej, to niech wydawca sprzeda mi egzemplarz po nieco niższej cenie specjalnej, takiej dla posiadacza wersji elektronicznej[3]. Oczywiście wiem dlaczego pewnie nie doczekam się takiego rozwiązania - osób funkcjonujących w stylu czytelniczym podobnym do mojego jest w Polsce pewnie z tysiąc i nie warto dla nich tworzyć rynku. Co nie zmienia faktu, że rozwiązanie takie jest całkiem niezłe. Czytelnikowi łatwiej przełknąć gniota i wybaczyć pisarzowi wpadkę, bo dycha to dwa piwa w knajpie. Kolekcjoner i tak kupi/dokupi wydanie drukowane. Unikniemy też sytuacji, w której za złą książkę zapłacę trzydzieści złotych i moje niechrześcijańskie miłosierdzie bardzo szybku zsublimuje. Więc może to nie jest taki zły pomysł z tymi tanimi e-bookami? Oczywiście niektórych autorów kupuję w ciemno i w ich przypadku e-book jest czystym ułatwiaczem - każda książka takiego na przykład Kinga będzie u mnie stać na półce niezależnie od faktu, że większość jego rzeczy mam na dysku w formie elektronicznej. Ale już Koontza czy Mastertona mógłbym przyjmować bez konieczności mieszania w to papieru.

Miałem tutaj napisać jakąś mądrą puentę ale zabrakło mi natchnienia. Zamiast tego zapytam się, czy jest na sali ktoś, kto ma inside view na jakieś wydawnictwo książkowe i jest w stanie, bez zdradzania tajemnic handlowych, powiedzieć mi z jakiego powodu Potworny regiment Pratchetta w merlinie kosztuje 17,50 a w sklepie na stronie Prószyńskiego 26,90?

Aha, i darujcie sobie duposzczipatielnoje historie o niepowtarzalnym zapachu świeżej farby drukarskiej i papieru na którym wydrukowano książkę oraz o jakże ważnej w recepcji dzieła frajdzie wynikającej z przewracania kartek i czucia ich faktury pod palcami. Ja się już tyle tego nawąchałem i nadotykałem, że przestało mnie to ruszać. Proszę też o niezadawanie mi pytania 'a wydania albumowe też byś kupował w formie e-booka?', bo moja tolerancja na idiotyzm ma swoje granice. A teraz wracam do spiraconego Pratchetta[4].

[1] Jak ktoś ma życzenie pojechać mnie za relatywizowanie i wartościowanie kradzieży, to wolna wola - wiem, że moja argumentacja jest schizofreniczna ale wali mnie to.
[2] Nie potrzebuję fikuśności - wystarczy mi pdf i word. Pierwszy do oglądania (jeżeli są jakieś obrazki), drugi do czytania.
[3] Niech książka 'normalna' kosztuje 30 zł. Sprzedajcie mi e-booka za dychę a potem ewentualnie drukowaną za dwie dychy. I tak w każdym przypadku wydawca i autor wygrywa.
[4] Nie pomyliliście się, mam wszystko ze Świata Dysku na półce a repetytoria robię na palmtopie, bo popularniejsze egzemplarze po 15 czytaniu bardziej zaczęły przypominać wycieraczkę w mordowni niż książkę.